Informatie rondom het plaatsen van een spiraaltje
Een spiraaltje is een zeer betrouwbare vorm van anticonceptie. Er zijn in basis twee soorten spiraaltjes: het hormoonvrije koperspiraaltje (T-safe en Multi-Safe) en het hormoonspiraaltje (Mirena en Kyleena).
Hormoonvrij spiraal
Een koperspiraaltje is hormoonvrije anticonceptie en geeft geleidelijk een beetje koper af. Koper verlamt de zaadcellen die de baarmoeder binnenkomen en maakt ze inactief zodat de kans op bevruchting vrijwel afwezig is.
Het T-safe koperspiraaltje is zeer betrouwbaar, hormoonvrij en geregistreerd voor een gebruik van 10 jaar. Het Multi-Safe short koperspiraaltje is ook zeer betrouwbaar, hormoonvrij en geregistreerd voor een gebruik van 5 jaar. Dit spiraaltje is wat kleiner en daardoor geschikt als alternatief voor de kleinere baarmoeder. Uiteraard kan je de beide spiralen ook voor een korte periode laten plaatsen, bijvoorbeeld tussen twee zwangerschappen in.
Met een koperspiraaltje behoud je je eigen menstruatiecyclus. Eventuele bijwerkingen die je tijdens de eerste drie maanden na plaatsing kunt verwachten zijn onder meer: een langduriger en/of heviger menstruatie, buikkrampen en tussentijds bloedverlies. Hierna herstelt de natuurlijke cyclus zich. Veelal wordt ervaren dat het bloedverlies iets toeneemt t.o.v. de menstruatie zonder anticonceptie. Een overzicht van bijwerkingen en klachten is van de T-safe is te vinden: https://t-safe.nl/informatie-koperspiraal/bijwerkingen-en-klachten/
En van de multi-safe short: https://multi-safe.nl/
Hormoonhoudend spiraal
Het hormoonspiraaltje geeft geleidelijk een kleine hoeveelheid hormonen af en zorgt ervoor dat het slijm in de baarmoederhals ‘taaier’ wordt, waardoor zaadcellen er moeilijker doorheen kunnen. Door de afgifte van het hormoon levonorgestrel in de baarmoeder worden de zaadcellen minder beweeglijk en de eicel moeilijker doordringbaar; dit verkleint de kans op een bevruchting. Door de afgifte van hormoon en doordat het spiraaltje een “vreemd voorwerp” in de baarmoeder is, wordt het baarmoederslijmvlies niet of nauwelijks opgebouwd. Hierdoor kan een eventueel bevruchte eicel zich niet innestelen. Tot slot wordt bij sommige vrouwen de eisprong onderdrukt. Als er geen eicel vrijkomt, kan er geen bevruchting plaatsvinden.
Er zijn twee verschillende soorten hormoonspiralen: de Mirena en de Kyleena. Het verschil zit hem in de grootte: de Kyleena is iets kleiner en geeft daardoor ook wat minder hormonen af en de werkzaamheid is geregistreerd voor 5 jaar. Voor de Mirena geldt dat de werkzaamheid geregistreerd is voor 8 jaar. Beide spiralen zijn even betrouwbaar. Ook deze spiraaltjes kun je voor een korte periode laten plaatsen, bijvoorbeeld tussen twee zwangerschappen in. Bijwerkingen die bij het hormoonspiraaltje het vaakst voorkomen is minder bloedverlies tijdens de menstruatie, tussentijds bloedverlies of het wegblijven van de menstruatie.
Daarnaast komen ook hoofdpijn, buikpijn en rugpijn voor, vaginale afscheiding en een vaginale schimmelinfectie en verminderd libido. In de bijsluiter van Mirena (https://www.geneesmiddeleninformatiebank.nl/bijsluiters/h121873.pdf) of Kyleena (https://db.cbg-meb.nl/bijsluiters/h118462.pdf) voor een overzicht van de bijwerkingen.
Spiraaltje voor iedereen?
Hoewel het spiraaltje voor bijna iedere vrouw geschikt is en ook tijdens de borstvoedingsperiode gebruikt kan worden, zijn er een aantal uitzonderingen, ook wel contra-indicaties genoemd, namelijk:
- Wanneer er sprake is van een baarmoeder met een afwijkende vorm
- Je hebt een seksueel overdraagbare aandoening (SOA)
- Je bent zwanger
- Er is sprake van onverklaard bloedverlies/buikklachten
- Na een recente bevalling (<10 weken)
Verder:
- Een koperhoudende anticonceptiespiraal is ongeschikt voor vrouwen die van nature een heftige menstruatie hebben of een koperallergie hebben
- Een hormoonhoudende spiraal kan ongeschikt zijn voor vrouwen die gevoelig zijn voor bepaalde hormonen of met een medische indicatie, zoals trombosegevoeligheid en bij bepaalde vormen van kanker
Met vragen of twijfels hierover kun je ook bij ons terecht.
Voor- en nadelen van deze vorm van anticonceptie
Voordelen
- De betrouwbaarheid van zowel de koperspiraal als de hormoonspiraal is hoog, namelijk >99%.
- Je kunt het spiraaltje niet vergeten, zoals de pil wel eens vergeten wordt. Dat maakt deze vorm van anticonceptie onder andere geschikt voor vrouwen met een actieve en onregelmatige levensstijl.
- Diarree of overgeven heeft geen invloed op de werking, waardoor je continue beschermd bent. Dit maakt dat je kunt vrijen zonder dat je aan anticonceptie hoeft te denken. Maar let op; het geeft géén bescherming tegen SOA’s.
- Het koperspiraaltje bevat geen hormonen en het hormoonhoudend spiraaltje bevat een zeer lage dosis hormonen. Hierdoor zijn beide soorten spiraaltjes mogelijk tijdens de borstvoedingsperiode.
- Het spiraaltje een zeer voordelige vorm van anticonceptie. Na een eenmalige investering ben je jaren beschermd.
Nadelen
De nadelen van een spiraaltje zijn voornamelijk van praktische aard.
- Een spiraaltje wordt door een arts of verloskundige geplaatst en verwijderd, wat soms als een pijnlijke behandeling kan worden ervaren.
- Met een spiraaltje kan de menstruatie niet gepland worden.
- Het gebruik van een menstruatiecup wordt afgeraden.
- Het gebruik van een tampon wordt afgeraden in de eerste periode van bloedverlies na plaatsing van de spiraal. Daarna kan een tampon wel gebruikt worden.
Kosten spiraaltje en plaatsing
Informeer bij je zorgverzekeraar in welke gevallen je een vergoeding voor een spiraaltje krijgt. Veelal moeten de kosten voor een koperspiraaltje zelf betaald moeten worden en is de vergoeding van een hormoonspiraaltje afhankelijk of je aanvullend verzekerd bent.
De kosten van een spiraal
- Koperspiraal; T-safe zijn € 90,94 een multi-safe short € 66,05
- Hormoonspiraal; zowel Mirena als Kyleena € 150,-
De spiraal kunnen wij voor je bestellen. Na betaling, wordt de spiraal naar ons toe gestuurd en ligt deze klaar wanneer jij komt voor de plaatsing. De factuur van de spiraal kun je indienen bij je zorgverzekeraar.
De kosten voor het plaatsen van een spiraaltje worden gedeclareerd bij je zorgverzekeraar. Het kan zijn dat de zorgverzekeraar niet alle kosten vergoedt of dat het bedrag (deels) van het eigen risico afgaat. Dit verschilt per verzekering en polis. Indien zij niet (volledig) vergoeden, zullen wij jou een factuur toesturen.
Spiraalplaatsing
Het inbrengen van het spiraaltje is eenvoudig en gaat vrij snel. De afspraak voor de plaatsing van een spiraaltje duurt ongeveer 30 minuten. Wanneer je niet eerder vaginaal bevallen bent of als dit >8 jaar geleden is, kijken we of het lukt om de plaatsing van het spiraaltje tijdens je menstruatie te plannen. De plaatsing gaat dan mogelijk iets gemakkelijker. Overigens is ook een plaatsing buiten je menstruatie om goed mogelijk.
Ben je vaginaal bevallen, dan hoeft het plaatsen niet tijdens een menstruatie. Je baarmoedermond is door een vaginale bevalling wat soepeler geworden. Als er nog geen menstruatie heeft plaatsgevonden na de bevalling wordt de kans op een mogelijke zwangerschap eerst besproken.
Na het plaatsnemen op de onderzoeksbank wordt soms nagegaan of het goed is om met een vaginale echo de positie van de baarmoeder te bepalen. Vervolgens wordt een speculum (eendenbek) in de vagina ingebracht om de baarmoedermond goed te kunnen zien. Wij maken gebruik van een speculum met een lampje, waardoor we goed zicht hebben en het plaatsen gemakkelijker maakt.
De baarmoedermond wordt aangehaakt met een daarvoor speciale tang. Dit kan, met name bij niet bevallen vrouwen, pijnlijk zijn. Sinds kort is er de Carefix, hiermee wordt de baarmoedermond door middel van een zachte zuigkracht vastgepakt. Deze mogelijkheid wordt nog niet door de zorgverzekeraar vergoed, waardoor de kosten (€ 50,-) hiervoor nog voor eigen rekening zijn. Mocht je er gebruik van willen maken, laat het ons weten dan bestellen we deze mee met de spiraal. Meer informatie hierover vind je op https://spiraalplaatsen.nl/carevix/
Om te weten of de baarmoeder geschikt is voor het spiraaltje, wordt met een sonde (dun staafje) de lengte van de baarmoeder opgemeten. Daarna wordt de inbrenghuls met de spiraal in de baarmoeder geschoven. De huls wordt dan teruggetrokken en de draadjes op de juiste lengte afgeknipt.
Direct na plaatsing controleren we met een vaginale echo of de spiraal op de juiste plek in de baarmoeder zit.
Hoewel de plaatsing zelf ongeveer 5 minuten duurt, kan het een onaangenaam of soms pijnlijk gevoel teweeg brengen. Je kunt het beste een uur van te voren paracetamol (2x500mg) en/of één ibuprofen (400mg) innemen om de pijn te verminderen. Na de plaatsing is het verstandig om de dag zelf rust te nemen.
Het is normaal dat je na de plaatsing buikkrampen of een zeurend gevoel in de onderbuik hebt. Veelal is dit met een dag of drie verdwenen. Onregelmatig bloedverlies komt ook voor omdat het lichaam moet wennen aan het spiraaltje. Dit kan 3 tot 6 maanden duren, hierna is het lichaam gewend aan het spiraaltje.
Nacontrole
Na de plaatsing wordt er een afspraak gemaakt voor een nacontrole, die acht weken later plaatsvindt. Tijdens deze nacontrole wordt met een vaginale echo gekeken of de spiraaltje nog goed op zijn plek zit en evalueren of je geen klachten hebt. Daarna kun je zelf af en toe controleren of je de draadjes nog kunt voelen.
Spiraal verwijderen
Indien je je spiraaltje wilt laten verwijderen, dan kan je ook bij ons terecht. Na verwijdering van het spiraaltje ben je direct weer vruchtbaar.
Websites waar nog meer informatie te verkrijgen is:
Algemene informatie spiralen
Stichting Anticonceptie Nederland
https://www.anticonceptie-online.nl/methoden.htm
Informatie over de verschillende anticonceptiemethoden
